De Duitse scharrel

Met een tas vol boodschappen en op mijn platste schoenen aan door botontkalking en slijtage in mijn onderrug drentel ik door de passage op weg naar huis. Echt spannend is het niet wat er in die tas zit: melk, brood, yoghurt, vlees, groente en pasta. Mijn boodschappen lijken op me; ook ik zie er niet heel spannend uit in een wat wijde jurk die weinig van mijn vormen blootgeeft. Vormen die de laatste jaren wat zijn vervormd zullen we maar zeggen en dus geen nadruk meer behoeven. Hoe anders was dat jaren geleden mijmer ik, toen ik in de strakste jurkjes de wereld tegemoet ging. En op klikkende hakken om maar aan te geven dat ze niet om me heen konden.

Duitse scharrel

Al die gedachten komen opeens in me op, omdat ik meende mijn Duitse scharrel te herkennen. De scharrel die jarenlang voor de Pinkster naar Lemmer kwam met boot en een groep vrienden en waarschijnlijk zijn trouwring ergens verstopt had. De scharrel die zo onweerstaanbaar was, dat ik hem jaar op jaar niet weerstond. Ik meende hem te herkennen, even in een flits. Maar hij schoot echt voorbij en om hem als een soort groupie achterna te rennen om te kijken of hij het echt was, gaat me te ver.

Hele jaar geen contact

Scharrel was mooi en donker, slank en welbespraakt. En heel erg voorkomend Duits zoals veel van de Duitsers dat zijn. Scharrel en ik scharrelden alleen in dat ene weekend en verder ging het leven door zoals het daarvoor altijd was. Er waren geen afspraken, geen telefoontjes, geen brieven of e-mails gedurende de rest van het jaar. Of dit scharrel was zal ik nooit weten. Net zo degelijk als mijn boodschappen zit ik die avond met manlief aan de dis en sta ik niet uitdagend en slempend aan een bar ergens. Tja….

Mantelzorgwaardering

Tegenwoordig ligt er een mantel van zorgers om mij heen. Heb ik die mensen niet, dan is de keuze eenvoudig; dan kan ik niet meer werken en dus ook mijn eigen geld niet meer verdienen. De gemeente weet dat ook, mensen met een chronische ziekte hebben ondersteuning nodig. En als die ondersteuning wordt gegeven door vrijwilligers kost dat niets, terwijl ondersteuning door professionals geld kost. Daarom heeft ze de mantelzorgwaardering uitgevonden.

Mantelzorgwaardering in de Fryske Marren

Mooi initiatief, waarbij degene die mantelzorg geeft jaarlijks 150 euro krijgt. Kat in het bakkie zou je zeggen. Helaas.  Onlangs vroeg ook ik voor mijn mantelzorgers zo´n waardering aan. Op grond van een persbericht dat de gemeente zelf verspreidde en dat ik ook via mijn werk weer verder heb verspreid voor mensen die dan misschien ook iemand blij kunnen maken. Maar er was iets raars mee aan de hand. Op de pagina wat informatie en een link waarmee je het aanvraagformulier kon downloaden, maar geen adres waar het naartoe moest. Ik dacht een goede daad te doen door dat te melden en door aan te geven dat anderen daar ook vast tegenaan liepen. De telefoniste was niet onder de indruk. Dat bleek ook wel: twee weken later stond er nog steeds geen adres.

Twee internetversies op de site van de Fryske Marren

Toen maar een mailtje gestuurd. Een aardige mevrouw die zei dat het bij haar wel op de site stond. Wat vreemd is, want een site is een site zou je zeggen. Dat bleek dus niet het geval, er stonden gewoon twee berichten op. Zij vond ze en beloofde beterschap. Er stond later inderdaad een adres op. Ik dacht dat ook wel doorgedrongen was dat je misschien van twee berichten dan één kan maken, maar dat was dan weer niet het geval bleek later.

Criteria

Want mijn lieve zorgers kregen een bericht. Er werd niet aan de criteria voldaan. Ik had niet andere criteria gelezen dan het aantal uren per week dat ze voor me in het speer moesten zijn, het werk dat ze moesten doen en wat persoonlijke info. Niets over een tijdsbestek wanneer je iets kon indienen. Dus maar weer de telefoon ter hand genomen. Volgens de gemeentemevrouw aan de andere kant stond alles op de site. Mevrouw, ik heb de site hier voor me, ik kan u alles voorlezen en het staat er niet,´ zei ik. Dat wilde ze niet, van dat voorlezen.

Geen screenshot, geen link

Of ik dan een screenshot moest maken of haar de link moest doormailen. Ook dat wilde ze niet. Toen werd ik toch wat link. Ik vertelde dat ik niet dom ben, gewoon kan lezen en het er dus niet staat. Dat ik tijdens een vorig bezoek aan de site ook al te horen kreeg dat er blijkbaar twee versies bestaan. Ik voegde eraan toe dat de communicatie bij hen dus niet deugt. Ze zei dat dat mijn mening was. Ik zei dat dat geen mening was, maar dat het gewoon een feit was. En dat het niet zozeer om mijn zorgers ging, maar om al die mensen die liefdevolle personen om zich heen hebben die van alles voor ze doen, maar bij verkeerde informatie uitkomen. Dat waardering zich ook uit in goede informatie verstrekken vooraf zodat je mantelzorger zich niet verlekkert op iets leuks en het dan niet krijgt. Het leek tegen dovemansoren gezegd. En dat bleek ook wel. Het staat er nog steeds zo op. Op die ene dan, op die andere site (of een ander deel van de site) waarschijnlijk heel anders.

Pake Koop

Ouderen staan in het land van herkomst van mijn man hoog aangeschreven. Hij is dan ook verbaasd over de wijze waarop in Nederland omgaan met onze beppes en pakes en oma’s en opa’s. Voor hem zijn ze mensen met wijsheid en met gezag.

Pake Koop en beppie Hammie werden geadopteerd

Om die reden ,adopteerde’ hij al vanaf het moment van kennismaken pake Koop en beppie Hammie. Strikt gezien geen echte familie, maar de pake en beppe van ons neefje en nichtje, maar voor hem en mij toch wel heel erg pake en beppe.

Hoogtijdagen

Helaas kende hij pake Koop niet in zijn hoogtijdagen. Toen hij hard werkte in de groentezaak, toen hij het ene prachtige schilderij na het andere maakte, toen hij zich vol verve in zette voor de geschiedenis van Lemmer in de Oudheidkamer, toen hij overal aan mee wilde werken en toen hij altijd een mooi verhaal klaar had.

Jury van standwerkers

Zelf zat ik een keer met hem in een jury om te beoordelen welke standwerker het beste zijn werk uitvoerde.  Hij nam deze taak uiterst serieus, maar vond ondertussen ook alle tijd om met heel veel mensen lekker bij te kletsen. Ook dat was in mijn ogen pake Koop.

Nare ziekte

 Lief ontmoette hem toen zich al een nare ziekte had ontwikkeld die hem wat deed verzinken in stilzwijgen. Het plezier van lekker een borreltje drinken op verjaardagen met een harinkje of een stukje worst, de uitbundige verhalen, die waren toen al grotendeels verdwenen. Ook het lekkere stoeien met de kleinkinderen, het grapjes maken met de jeugd werd de laatste jaren steeds minder door die nare aandoening. Maar de liefde voor de mensen om hem heen bleef hoewel hij die misschien steeds wat minder goed kon uiten.

Hee Pakkuh

Als we voorbij het huis liepen en pake en beppie zaten buiten dan schreeuwde mijn lief al van verre. ‘Hee Pakkuh”(hij dacht lange tijd dat het woord pakkuh was). Hee jonge, was altijd het antwoord. Een hand omhoog, even een schor lachje. Een kort praatje. En op verjaardagen altijd even een ferme handdruk of een hand op de schouder. Het is raar dat dit nu nooit meer het geval zal zijn. En zijn Afrikaanse ‘kleinkind’ en diens vrouw zullen hem missen.

Dag van de wurgcontracten of dag van de arbeid

De pen waar ik al een uur op zit te kauwen, wordt wel steeds viezer, maar produceren doet hij nog steeds niks. En het lijstje met daarboven de titel: onderwerpen voor als je het echt niet meer weet, dat ik altijd in geval van nood in mijn agenda heb staan, biedt ook al  totaal geen houvast. 

Verweekte  hersenen

Ik kan de woorden niet eens lezen om eerlijk te zijn  Mijn hersenen lijken verweekt, misschien door de bacterie die via mijn oren daar naar binnen zijn geglipt. Het idee alleen al dat zich daarbinnen van alles afspeelt en dat ik dat niet eens kan horen (op een hoogst irritante piep in combinatie met een soort horen rondpompen van je eigen bloed na) wat het daar allemaal aanricht, maakt het een beetje een griezelig idee.

De dag van de arbeid of de dag van de wurgcontracten?

Schrijven over 1 mei staat ergens in het lijstje met:  Inspelen op de actualiteit. Maar ook die uitzonderlijke dag van de arbeid liep vast in de aanloop. Ik kom gewoon niet verder dan dat de meeste mensen voor een schijtloon van 10 euro bruto op de meest onmogelijke tijden hun bed uit moeten om stom werk te doen en dat daarvoor nu juist niet de dag van de Arbeid is uitgevonden.  Dat we allemaal in flexwurgcontracten worden gehesen, 1 op 5 heeft tijdelijk contract,  nul uren contracten ons in de greep houden en dat ons een worst wordt voorgehouden in de vorm van een contract OOIT. En dat uitzendbureaus je ondertussen lekker om 5 uur op laten staan, terwijl je bioritme pas om 9 uur ontwaakt om je dan werk te laten doen waar je nooit om hebt gevraagd. En dat ze al helemaal geen idee hebben an wat er op je CV staat.  En dat het dus schandalig is. Dus…..

Olke

Toen ik de naam Olke voor het eerst hoorde moest ik direct denken aan dat versje dat we vroeger altijd zongen: Olke Bolleke remi solleke. Met je handen een toren bouwen en hem dan in één laten storten. Maar dat mijn eerste associatie met Olke opbouwen en dan weer afbreken was, zet je tot nadenken.

Medelijden met Olke

Want wat heb ik een medelijden gehad met die grote boerenreus uit Amerika die eigenlijk Friezer praat dan wij dat doen en die zo smachtte naar de liefde. Elk woord dat de beste man uitsprak in dat programma moest blijkbaar ondertiteld, omdat de goegemeente in Nederland hem niet zou verstaan. Dat alleen al vond ik heel sneu, want hij werd een beetje neergezet als een sukkeltje.

Van gloeiend heet naar Siberisch koud

Maar dat hij ook totaal niet wist wat hij met al dat vrouwenvlees aan moest, dat bovendien van heet in Siberisch koud veranderde, ach gut. Toen die Sandra hem eenmaal had gekneed in iemand die en knuffelde en aandacht gaf en wijntjes inschonk, was het weer niet goed. Trut dacht ik, wat wil je nou? Sleur die man eerst die jacuzzi en dan dat geweldige bed in. Maar nee, mevrouw zat een beetje te flirten aan de bar met iemand anders, verstijfde toen Olke even zijn hand op haar rug legde en eisten toen een maagdelijke kamer alleen.

Bloedmooi wijf

En terwijl ik dacht tot zondag dat die arme Olke daarna in de grootste eenzaamheid terecht was gekomen die je je maar kunt voorstellen, komt hij opeens met een bloedmooi wijf aanzetten. Die notabene om de hoek woont en wel met hem in die jacuzzi en dat bed wil. Kijk Sandra, dacht ik dat is nog eens lekker puh. Wat ik natuurlijk helemaal niet mag denken, want misschien had Sandra wel bindingsangst. Of was ze bang voor water.

Riks die alleen DUS kan zeggen

Dat die Riks die alleen maar DUS kon zeggen opeens nog iemand achter de hand bleek te hebben, vond ik trouwens eigenlijk niet kunnen. Dat er überhaupt twee vrouwen waren die warm voor die man liepen, heb ik overigens geen seconde begrepen. Sociaal had hij de vaardigheden van een stoeptegel, aardig was hij al helemaal niet en om nou te zeggen dat het een lekker ding was? Maar ja toen hij dat allemaal ook toegaf en ook nog huilde, dacht ik ook wel weer, ach god nou ja toe dan maar.

Ut Eintsje fan 'e Daam gaat niet verdwijnen, geen denken aan!

Al zolang ik leef ken ik de verhalen. De verhalen van vroeger van Lemmer. Over de bioscoop met gewone stoelen daar waar meen ik nu de apotheek is. Waar op zaterdag of was het zondagmiddag  de film draaide, zeg maar zowat de enige manier om uit te gaan.

Ut Eintsje fan 'e Daam in Lemmer

Maar wat ik me vooral herinner zijn de legendarische verhalen over Ut Eintsje fan de Daam. Elke Lemster kent dat punt, iedere wat oudere Lemster heeft daar een heel stuk geschiedenis liggen. Mem ging er vroeger heen met haar broers en zussen en haar vriendinnen. Ze heeft er naar mijn weten zo’n beetje leren zwemmen, net als haar klasgenootjes. Maar ook omdat er op zondag niet veel anders te doen was dan naar dat eintsje fan ‘ e daam te lopen en daar een verkering op te doen, lol te maken met je vriendinnen of je familieleden.

Geschiedenis van Lemmer

Het Eintsje fan ‘ e daam is kortom een wezenlijk onderdeel van ons leven. Ik zeg ons leven omdat wij als een jongere generatie er ook alles van gehoord hebben. En voor de wat oudere garde is het puur sentiment, staat het voor alle (stoute) en mooie dingen die ze hebben gedaan in hun leven.

Modern baken bij de vuurtoren Lemmer

De gemeente wil nu een einde maken aan al die herinneringen door het gebouw weg te maaien. Er voor in de plaats moet een soort modern baken komen in de vorm van een bank met daarop een lelijke lichtpaal. Met dat voornemen slaat de gemeente de plank volledig mis, want in Lemmer zit niemand te wachten op zo’n moderne tl buis. Overigens is het nieuwe gevaarte ook niet voor de Lemsters, maar is het voor de toeristen. Die kunnen de haven dan zo mooi zien vanaf het water, zo staat zo leuk in de stukken.

Gemeentebestuur op afstand

Maar gemeentebestuurders, dat gaat dit dorp met een bestuur op afstand nu eens niet accepteren. Het gebouw op Ut Eintsje fan ‘ e Daam moet gewoon blijven. Uit emotioneel oogpunt, maar ook uit het oogpunt van cultuur historisch erfgoed. Er zijn al zoveel zaken verdwenen die een indruk geven van het tijdsbeeld van deze oude vissersplaats, dat mogen we nu niet weer laten gebeuren. En moet het opgepimpt? Verzamel dan de hoofden van de mensen die daar hun voetstappen hebben liggen en timmer hun tegeltjes aan de wand. Of schrijf om mijn part hun namen op het gebouw. Een mooier eerbetoon aan Lemmer en haar inwoners kun je bijna niet hebben. En als dat niet kan, knap het dan op. Maar laat het staan. Joure kent dan wel al die sentimenten niet, kent niet alle familiegeschiedenissen en haar gebruiken, maar onze bevolking des te meer.  Ut Eintsje fan é Daam moet blijven. Zo simpel is het.

Mijn tante, mijn held die voor het eerst in een vliegtuig stapte op haar 72e

Ik weet nog dat beppe me voor mijn eerste vakantie vroeg of ik nu echt met zo’n vliegmachien ging, zo hoog in de lucht. Ik was toen geloof ik 18. En hoewel het nooit mijn hobby is geweest, ik ben ten slotte geen vogel, heb ik door dat vliegen al flink wat van de wereld kunnen zien. Uit beppes opmerking kun je wel opmaken dat zij en pake nooit in een Boeing hebben gezeten. Ook pake en beppe van de andere kant van de familie niet, die toch ook een dochter in de States hadden wonen.

Ik wilde niet mee naar Amerika, dat land zonder normen en waarden

Mijn ouders namen het vliegtuig wel, mijn vader overigens door vliegangst ook met tegenzin, maar ze zijn zelfs naar Amerika gevlogen. Ik was in die periode anti-Amerika en weigerde mee te gaan. Niet naar het land zonder normen en waarden, zo besloot ik in mijn tienerwijsheid. Andere familieleden hebben nog nooit het luchtruim betreden. Tot onlangs.

72 jaar en voor het eerst in een vliegtuig

Mijn tante, één van de zusjes van mijn moeder stapte drie maanden geleden met haar 72 jaar (dat geef je haar overigens totaal niet, het jonge ding) op het vliegtuig naar Australië. Op naar haar zusje, zwager, de kinderen en kleinkinderen die daar wonen. Een dag en een nacht in een vliegtuig terwijl je nog nooit een voet in een kist hebt gezet. Terwijl je nog nooit een vliegveld hebt betreden. Je niet weet hoe het werkt op Schiphol of op een andere vluchthaven op je weg naar Down Under.

Slapeloze nachten voor de eerste keer vliegen

Het heeft haar kinderen en mij slapeloze nachten gekost (haar ook). Ik zag haar daar op dat immense vliegveld helemaal verloren staan. Ik zag haar daar op die enorme lange reis alleen in die kist. En zij? Zij verbaasde ons allemaal. Ze flikte het gewoon. Onder het motto als ik het nu niet doe, dan komt het er niet meer van, gaf ze zichzelf gewoon over aan alles. Nee, het was geen eitje. Maar ze deed het en ze had prachtige maanden met mijn tante en oom, de kinderen en kleinkinderen. Direct na aankomst kregen we een app met daarin de hereniging tussen haar en zusjelief. Tranentrekkend.

Naar Australië vliegen in je eentje

Daar stond ze alsof ze in Lemmer stond, maar dan op een ander vliegveld in dat land op 24 uur vliegen. Inmiddels heeft ze de reis alweer gemaakt, maar dan in ongekeerde richting. En weer zaten we gekluisterd aan telefoons en Facebook om te kijken waar ze was. En waren we dolblij dat we haar weer in de armen konden sluiten. Maar we zijn vooral trots. Op de wat kan mij het schelen houding en ik doe het gewoon en het feit dat ze gewoon een lefgozerin is.